Λίγα λόγια για την επιστήμη της Λογοθεραπείας

Τι είναι η Λογοθεραπεία

Η Λογοθεραπεία αποτελεί την επιστήμη η οποία ασχολείται με τις διαταραχές επικοινωνίας. Πιο συγκεκριμένα, ασχολείται με διαταραχές:

-  Ομιλίας

-  Λόγου

-  Φωνής

-  Σίτισης και κατάποσης

σε παιδιά και ενήλικες

Ποιοι ενήλικες χρήζουν Λογοθεραπείας

- Ενήλικες που είτε αποκτούν μία ή περισσότερες διαταραχές στη διάρκεια της ζωής τους

- Είτε πρόκειται για παιδιά με χρόνιες διαταραχές που ενηλικιώνονται

Ποια παιδιά χρήζουν Λογοθεραπείας

Παιδία με:

-  Βαρηκοΐα – Κώφωση

-  Διαταραχές λόγου (στην αντίληψη ή / και στην έκφραση του λόγου)

-  Καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας

-  Σύνδρομα (π.χ. Σύνδρομο Down)

-  Διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές

-  Νοητική υστέρηση

-  Διαταραχές ροής (π.χ. τραυλισμός)

-  Νευρολογικές διαταραχές (π.χ. πάρεση)

-  Διαταραχές ομιλίας

Τι μπορεί να προκαλέσει δυσκολία/διαταραχή σε έναν ενήλικα

Οι κύριες αιτίες που προκαλούν διαταραχές λόγου, ομιλίας, φωνής και κατάποσης στους ενήλικες είναι:

-  Τα Αγγειακά Εγκεφαλικά Επεισόδια (ΑΕΕ) (ισχαιμικά ή αιμορραγικά)

-  Οι Κρανιοεγκεφαλικές Κακώσεις (ΚΕΚ-τραυματισμοί στο κεφάλι)

-  Οι εκφυλιστικές νόσοι (π.χ. Άνοια, Parkinson, Αλτσχάιμερ κ.α.)

-  Ο καρκίνος κεφαλής και τραχήλου ή λάρυγγα

Τι μπορεί να προκαλέσει δυσκολία/διαταραχή σε ένα παιδί

Τα αίτια των διαταραχών σε παιδιά μπορεί να είναι:

-  Ψυχολογικά

-  Περιβαλλοντικά  (π.χ. στέρηση ερεθισμάτων)

-  Γενετικά

-  Νευρολογικά

-  Συνδυασμός των παραπάνω

Ο στόχος της Λογοθεραπείας

Η επιστήμη της λογοθεραπείας στοχεύει στην:

-  Πρόληψη

-  Διάγνωση

-  Πρόγνωση

-  Αποκατάσταση

-  Μελέτη

διαταραχών ομιλίας, λόγου, φωνής, σίτισης και κατάποσης.

Μήπως το παιδί μου τραυλίζει;

«Εύχομαι να μην τραύλιζα .Όλες οι λέξεις κολλάνε στο στόμα και στη γλώσσα μου. Πίστεψε με δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα.

Εύχομαι να είχα πιο μεγάλο στόμα για κρύψω τον εαυτό μου πίσω από αυτό. Να κουβεντιάζω χωρίς φόβο και ανασφάλεια.

Εύχομαι να μην χρειαζόταν να μιλήσω άλλο, η σιωπή μου να ήταν το σήμα κατατεθέν μου.

Εύχομαι να είχα περισσότερη αυτοπεποίθηση, να πίστευα περισσότερο στον εαυτό μου.

Εύχομαι να μη στεκόμουν μόνος με χιλιάδες λέξεις που δε βγαίνουν, να μη μιλούσα σα να κουτσαίνω.

 Αχ, γιατί να σωπαίνω ενώ έχω τόσα πολλά να τους πω!», αγόρι 11 ετών.

«Έχω μάθει τρεις ξένες γλώσσες στη ζωή μου, Αγγλικά, Γαλλικά και εύρυθμη ομιλία», Γερμανός ενήλικας που κάποτε τραύλιζε.

 Τι είναι  ο τραυλισμός;

Ο τραυλισμός μας απασχολεί από πολλά χρόνια πριν. Στα αρχαία χρόνια οι γιατροί θεωρούσαν ότι η γλώσσα ατόμων που τραύλιζαν ήταν είτε πολύ μακριά είτε πολύ κοντή, πολύ υγρή ή πολύ στεγνή. Ο Δημοσθένης θεωρούσε ότι ο τραυλισμός οφείλεται σε έλλειψη ηθικής δύναμης, ενώ ο Αριστοτέλης ότι οφείλεται σε νευρικότητα και ανικανότητα της γλώσσας.

Ο τραυλισμός αποτελεί μία διαταραχή της ομαλής ροής της ομιλίας. Η εμφάνιση της μπορεί να είναι αναπτυξιακή (εμφανίζεται στην παιδική ηλικία) ή επίκτητη (εμφανίζεται στην ενήλικη ζωή του ατόμου), με την πρώτη να εμφανίζεται συχνότερα.  Η διαταραχή αυτή εμφανίζεται στο 5-15% του πληθυσμού, καθώς επίσης είναι συχνότερη στα αγόρια από ότι στα κορίτσια. 

Ποια είναι τα αίτια του τραυλισμού;

Τα ακριβή αίτια του τραυλισμού παραμένουν άγνωστα. Σύμφωνα με έρευνες, ενοχοποιούνται ορισμένοι παράγοντες όπως ψυχολογικοί, περιβαλλοντικοί, νευρολογικοί και παράγοντες κληρονομικότητας. Οι σύγχρονες αντιλήψεις και θεωρίες αναφέρονται σε πιθανό συνδυασμό παραγόντων με κυριότερο τον παράγοντα της κληρονομικότητας. Τα παιδιά που έχουν πρώτου βαθμού συγγένεια με άτομο που τραυλίζει, είναι πιθανόν να παρουσιάσουν και τα ίδια τραυλισμό. Πέρα από τον παράγοντα της κληρονομικότητας, αιτία τραυλισμού μπορεί να απολέσει ένα κρανιακό τραύμα, μια εγκεφαλική παράλυση, μια αλλαγή στη ζωή του παιδιού (μετακόμιση, γέννηση αδελφού) κ.α.

 

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του τραυλισμού;

Ο τραυλισμός χαρακτηρίζεται από ορισμένα λεκτικά χαρακτηριστικά, τις λεγόμενες δυσρυθμίες (επανάληψη φωνήματος / συλλαβής / λέξης / φράσης, επιμηκύνσεις, μπλοκαρίσματα, παρεμβολές και επαναδιατυπώσεις), μη λεκτικά χαρακτηριστικά (αποφυγή βλεμματικής επαφής, έμμονες κινήσεις του σώματος, μορφασμοί, κλπ). Εκτός από τα παραπάνω χαρακτηριστικά, ο τραυλισμός διαθέτει και συναισθηματικές προεκτάσεις (ντροπή, θυμός, άγχος, απογοήτευση, χαμηλή αυτοπεποίθηση, απόγνωση, κλπ). Παρόλα αυτά, τα άτομα που τραυλίζουν δεν δυσκολεύονται όταν τραγουδάνε, όταν μιλάνε σε ένα μωρό ή σε κατοικίδιο ζώο ή σε κάποια κούκλα και ακόμη όταν υποδύονται κάποιο ρόλο βάση σεναρίου.

Παραδείγματα δυσρυθμιών ώστε να γίνουν πιο κατανοητές:

ü  Επανάληψη φωνήματος: «Μ..μ..μ..μήλο»

ü  Επανάληψη συλλαβής: «Μη..μη..μήλο»

ü  Επανάληψη λέξης: «Θέλω..θέλω.. μήλο»

ü  Επανάληψη φράσης: «Θέλω να ..θέλω να φάω μήλο»

ü  Επιμήκυνση: «Μμμμήλο»

ü  Μπλοκάρισμα: «Μ - ήλο»

ü  Παρεμβολή: «Θέλω εεεε να φάω μήλο»

ü  Επαναδιατύπωση: «Έφαγα, θα φάω μήλο»

Πώς μπορώ να καταλάβω εάν το παιδί μου τραυλίζει;

Μεταξύ της ηλικίας δυόμισι και πεντέμισι χρονών, ο τραυλισμός είναι ένα φυσιολογικό στάδιο στην εξέλιξη του λόγου, καθώς είναι η περίοδος που το παιδί αρχίζει να οργανώνει το λόγο του. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, τα αγόρια έχουν τριπλάσιες πιθανότητες να τραυλίσουν. Το 25% των φυσιολογικών παιδιών σε κάποια φάση της ζωής τους τραυλίζουν, περίπου το 50% των ατόμων που τραυλίζουν έχουν και κάποιο άλλο μέλος στην άμεση οικογένεια που τραυλίζει, το 90% των περιπτώσεων αρχίζουν πριν την ηλικία των 7 χρονών με περίοδο αιχμής γύρω στα 4 χρόνια και μόλις το 1% των ενηλίκων τραυλίζει.

Πώς μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου;

            Βασικά «όπλα» για την αντιμετώπιση του τραυλισμού είναι η ψυχραιμία των γονέων και η έγκαιρη ενημέρωση τους από έναν λογοθεραπευτή. Ο ειδικός θα αξιολογήσει την κατάσταση της ροής της ομιλίας του παιδιού, θα αποφασίσει εάν χρήζει θεραπευτικής παρέμβασης, θα σχεδιάσει το εξατομικευμένο θεραπευτικό πρόγραμμα, καθώς επίσης θα κρίνει τη σπουδαιότητα της συμμετοχής άλλης ειδικότητας (π.χ. ψυχολόγος) στη θεραπευτική διαδικασία. Είναι πολύ βασικό να μην μεταδοθεί στο παιδί η αίσθηση ότι δεν μιλάει καλά, γεγονός που θα επηρεάσει την ψυχολογία του. Δίνουμε λίγο χρόνο στο παιδί παρακολουθώντας την εξέλιξη της ροής της ομιλίας και καταγράφοντας γεγονότα που πιθανόν να πυροδοτούν τραυλικές συμπεριφορές στο παιδί.

Ο τραυλισμός εκτός από μία διαταραχή στην ομαλή ροή της ομιλίας, είναι και μία κατάσταση η οποία γεμίζει το άτομο ποικίλα αρνητικά συναισθήματα, όπως είναι η απόγνωση, η ντροπή και κυρίως ο φόβος. Τα άτομα που τραυλίζουν, φοβούνται λέξεις, ανθρώπους, καταστάσεις και γενικά τη συναναστροφή με άτομα που έχουν φυσιολογική ομιλία, οδηγώντας τους στο να αποφεύγουν να μιλάνε μπροστά σε άλλους. Είναι σημαντικό λοιπόν να βοηθήσουμε αυτούς τους ανθρώπους είτε είμαστε ειδικοί είτε όχι. Ο σωστός τρόπος αντιμετώπισης ενός ατόμου που τραυλίζει, είναι το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε σαν ακροατές.   

Ήρθε το καλοκαίρι...επιτέλους!

Το καλοκαίρι αποτελεί την αγαπημένη εποχή σχεδόν όλων των παιδιών. Ας σκεφτούμε λίγο τον εαυτό μας όταν ήμασταν παιδιά. Πόσο ελεύθεροι και γεμάτοι ενέργεια αισθανόμασταν! Είναι η ιδανικότερη εποχή για να ξεκουραστούν τα παιδιά και να απολαύσουν τις χαρές της παιδικής ηλικίας. Οι γονείς μπορούν να «εκμεταλλευτούν» τους καλοκαιρινούς μήνες και ανάλογα με την ηλικία του παιδιού τους να πραγματοποιήσουν εκπαιδευτικές δραστηριότητες, οι οποίες θα είναι ιδιαίτερα διασκεδαστικές για το παιδί. Το καλοκαίρι είναι γεμάτο ερεθίσματα, καθώς ο καιρός ευνοεί για περισσότερες βόλτες, μπάνιο στη θάλασσα, βόλτα με ποδήλατο και γενικότερα την έκθεση του παιδιού σε ποικίλα ερεθίσματα.  

Για τα παιδιά του δημοτικού, το καλοκαίρι δεν σημαίνει πως θα απέχουν εντελώς από την εκπαιδευτική διαδικασία. Οι γονείς, χωρίς να πιέζουν το παιδί και με σεβασμό στον ελεύθερο χρόνο του, μπορούν διατηρήσουν, ακόμα και να ενισχύσουν, τις δεξιότητες που κατέκτησε στο σχολείο (π.χ. ανάγνωση, μαθηματικές δεξιότητες κ.α.) με διασκεδαστικό τρόπο.

Ιδέες για διασκεδαστικές καλοκαιρινές δραστηριότητες 

Ανάγνωση στη βεράντα / μπαλκόνι / παραλία

Βρείτε μαζί με το παιδί ένα ενδιαφέρον παραμύθι ή βιβλίο. Διαβάστε το δυνατά σε περιβάλλοντα όπως η βεράντα ή το μπαλκόνι. Με αυτόν τον τρόπο το παιδί θα διατηρήσει την αναγνωστική του ικανότητα στο επίπεδο που ήταν, μπορεί ακόμα και να τη βελτιώσει, δεν θα νιώσει πίεση και θα διασκεδάσει μαζί σας απολαμβάνοντας την παρέα σας και το περιβάλλον.

Εκπαιδευτικά βιβλία διακοπών και παιδικά περιοδικά

Προμηθευτείτε βιβλία διακοπών που κυκλοφορούν στο εμπόριο. Εκεί θα βρείτε δραστηριότητες που εξασκούν τη γραφή, την ανάγνωση, την ορθογραφία, τις μαθηματικές δεξιότητες και τη μνήμη. Προσέξτε ώστε το βιβλίο να αντιστοιχεί στην ηλικία του παιδιού. Για να αποφύγετε την πιθανή πίεση που μπορεί να νιώσει το παιδί, αντιγράψτε ασκήσεις σε ένα τετράδιο που θα έχετε μαζί με το παιδί ή φωτοτυπήστε την άσκηση που επιθυμείτε. Μπορείτε ακόμα να πάρετε ιδέες από τις δραστηριότητες / ασκήσεις που περιλαμβάνονται στο βιβλίο και να φτιάξετε δικές σας.

Βόλτα με το αυτοκίνητο / Περίπατος στην πόλη

Ένας διασκεδαστικός τρόπος για να ενισχύσει το παιδί την αναγνωστική του ικανότητα είναι να διαβάζει πινακίδες στο δρόμο και ταμπέλες μαγαζιών. Τα περισσότερα παιδιά το λατρεύουν και μπορείτε να το κάνετε ακόμα πιο ευχάριστο μετατρέποντας το σε παιχνίδι. Συμμετέχετε και εσείς και θέστε σαν κανόνα όποιος διαβάσει τα περισσότερα κερδίζει ή όποιος βρει περισσότερες πινακίδες / ταμπέλες για να διαβάσει, κερδίζει.

Έξοδος για φαγητό ή καφέ

            Το καλοκαίρι βγαίνουμε περισσότερο έξω και αρκετές φορές καταλήγουμε για καφέ ή για φαγητό. Ανάλογα με τις μαθηματικές ικανότητες του παιδιού μπορείτε να το αφήσετε να πληρώσει και να βρει τα ρέστα, να αθροίσει το ποσό που πρέπει να πληρώσετε και να βρει τα χρήματα για να πληρώσει. Έτσι το παιδί θα μεταφέρει τις μαθηματικές έννοιες στην καθημερινότητα του, αλλά και θα συμμετέχει ενεργά στην έξοδο παρέα με τους γονείς του. Ενισχύστε την αναγνωστική του ικανότητα αφήνοντας το να διαβάσει μόνο του τον κατάλογο του εστιατορίου και να επιλέξει το φαγητό του.  

Παιδικές παραστάσεις / Συναυλίες

            Συνήθως στο νησί μας, αλλά και σε άλλα μέρη της Ελλάδας, τους καλοκαιρινούς μήνες πραγματοποιούνται ποικίλες πολιτιστικές εκδηλώσεις (θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες). Είναι λοιπόν μία καλή ευκαιρία να περάσετε χρόνο με το παιδί παρακολουθώντας μία παιδική θεατρική παράσταση ή μία συναυλία. Μετά μπορείτε να συζητήσετε αυτό που παρακολουθήσατε, ενισχύοντας έτσι τη χρήση του λόγου αλλά και τη γλωσσική έκφραση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Είναι το ιδανικότερο να βοηθάμε το γλωσσικό επίπεδο του παιδιού με ερεθίσματα που το ενδιαφέρουν και το διασκεδάζουν.

Καθημερινές δραστηριότητες

            «Εκμεταλλευτείτε» τον ελεύθερο χρόνο του παιδιού και αφήστε το να σας βοηθήσει στις καθημερινές σας δραστηριότητες. Για παράδειγμα, δώστε του να γράψει τη λίστα για το σούπερ μάρκετ, μετρήστε πόσα άτομα θα πάτε για μπάνιο και φτιάξτε παρέα το κολατσιό. Γράψτε μαζί στην άμμο λέξεις με πέτρες ή χαράξτε τις με ένα ξύλο. Δώστε του χρήματα για να πάρει το παγωτό του και κουβεντιάστε πόσο μπορεί να κοστίζει, πόσα χρήματα πρέπει να πάρει και πόσα ρέστα θα του δώσουν. Τέλος, βοηθήστε το όσον αφορά στην εκμάθηση της ώρας λέγοντας του τι ώρα θα πάτε για μπάνιο ή τι ώρα θα πάτε βόλτα. Με τη βοήθεια σας το παιδί θα καταφέρει να γενικεύσει και να αξιοποιήσει αυτά που γνωρίζει.          

            Η καλοκαιρινή περίοδος βοηθά αρκετά στην κοινωνικοποίηση του παιδιού, στην ενίσχυση του λεξιλογίου, αλλά και με τη βοήθεια των γονιών και στην απόκτηση νέων εμπειριών. Όλοι μας θυμόμαστε τα δικά μας παιδικά καλοκαίρια ακόμη και σήμερα. Ας βοηθήσουμε λοιπόν το παιδί να απολαύσει το καλοκαίρι του και να διατηρήσει με διασκεδαστικούς τρόπους το μαθησιακό του επίπεδο. Επιτρέψτε του να αποκτήσει νέες εμπειρίες, να καλλιεργήσει τη φαντασία του, να μάθει και να εξερευνήσει. Το καλοκαίρι είναι ιδανικότερη εποχή για να έρθει το παιδί πιο κοντά στη φύση αλλά και να εφαρμόσει τα όσα διδάχθηκε στο σχολείο. Η μάθηση και η διασκέδαση αποτελούν τον ιδανικότερο συνδυασμό για ένα παιδί!

Καλή συνέχεια στο καλοκαίρι μας!

Η γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών 

και η ανησυχία των γονιών

Όλα τα παιδιά γεννιούνται με μια φυσική προδιάθεση στην απόκτηση της μητρικής τους γλώσσας, σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα, δηλαδή κατά την προσχολική ηλικία. Η διαδικασία απόκτησης της μητρικής γλώσσας, όσο περίπλοκη και δύσκολη και ας φαίνεται σε εμάς τους ενήλικες, παρουσιάζεται σαν μία σχεδόν ακούσια διαδικασία όπου τα παιδιά κατά τα προσχολικά τους χρόνια μαθαίνουν μόνα τους τη μητρική γλώσσα, χωρίς διδασκαλία από κανέναν.

Όταν οι γονείς ακούν για πρώτη φορά το παιδί τους να προφέρει τις λέξεις «μαμά», «μπαμπά», η συγκίνηση και η υπερηφάνεια τους είναι απερίγραπτη. Οι λέξεις αυτές, εκτός του ότι εκφράζουν αγάπη προς τους γονείς, είναι και οι πιο εύκολες για το παιδί να προφέρει. Από την ηλικία των 18 μηνών έως την ημέρα που το παιδί θα πάει στο σχολείο συντελείται ένα θαύμα! Το παιδί αναπτύσσει σταθερά τις γλωσσικές του ικανότητες, αρχικά μαθαίνοντας ήχους, μετά λέξεις και τέλος φτιάχνει προτάσεις.

Η ανάπτυξη της ομιλίας και της επικοινωνίας στο σύνολο της είναι πολύ σημαντική τόσο για το παιδί, όσο και για την οικογένεια του. Ας αναλογιστούμε πόσο βοηθά η ομιλία και η επικοινωνία γενικότερα στην ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων, στην βελτίωση της αυτοεκτίμησης αλλά και την έκφραση βασικών, καθημερινών αναγκών, επιθυμιών, φόβων και συναισθημάτων του παιδιού.

Όσον αφορά στο λόγο, όπως και σε όλους τους ψυχοβιολογικούς τομείς, κάθε παιδί έχει το δικό του ρυθμό ανάπτυξης. Παρόλα αυτά, υπάρχουν ορισμένα χρονικά όρια που όταν ξεπεραστούν είναι απαραίτητο οι γονείς να λάβουν τα απαιτούμενα μέτρα και να ζητήσουν τη γνώμη ειδικού.

Κάθε παιδί αναμένετε να παρουσιάσει συγκεκριμένες γλωσσικές συμπεριφορές ανάλογα με την ηλικία του. Στον παρακάτω πίνακα αναγράφεται η τυπική γλωσσική εξέλιξη παιδιών για κάθε ηλικία. Η σημαντική απόκλιση των γλωσσικών ικανοτήτων του παιδιού από την αναμενόμενη ηλικία αποτελεί ένδειξη γλωσσικών δυσκολιών.   

ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ	ΤΥΠΙΚΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ
1 έτος	ü Παράγει 2 – 3 λέξεων ü Κατανοεί απλών εντολών ü Παράγει πολλές ακατανόητες συλλαβές ü Υποστηρίζει του λόγο του με  χειρονομίες ü Ανταποκρίνεται στο όνομα του
2 ετών	ü Χρησιμοποιεί προτάσεων 2 – 3 λέξεων ü Παράγει ερωτήσεις ü Κατανοεί απλές εντολές και ερωτήσεις ü Παράγει αρνητικές προτάσεις (π.χ. «όχι πάω») ü Αναγνωρίζει τα μέρη του σώματος ü Ανταποκρίνεται σε εικονογραφημένες ιστορίες
3 ετών	ü Παράγει προτάσεις 3 – 4 λέξεων ü Κατανοεί προθέσεις (π.χ. πάνω, κάτω) ü Αναγνωρίζει τα βασικά χρώματα ü Διαθέτει λεξιλόγιο περίπου 1000 λέξεων ü Παράγει σύντομης ιστορίας ü Γνωρίζει το φύλο του, το όνομα του και την ηλικία του ü Παράγει αρκετά ρήματα
4 ετών	ü Χρησιμοποιεί επίθετα και επιρρήματα ü Χρησιμοποιεί μεγάλες προτάσεις ü Εκτελεί εντολές 3 βημάτων ü Κατανοεί απλούς χρονικούς προσδιορισμούς ü Αφηγείται απλή ιστορία με συνοχή ü Παράγει ορθά όλων των συμφώνων ü Κατανοεί βασικές αντίθετες έννοιες

Καλό θα ήταν οι γονείς να παρακολουθούν σε καθημερινή βάση την εξέλιξη των γλωσσικών δυνατοτήτων του παιδιού τους, ώστε να προλάβουν το οποιοδήποτε πρόβλημα αμέσως μόλις εμφανιστεί. Ένα απλό και εύκολο μέτρο σύγκρισης είναι οι συνομήλικοι του. Αν το παιδί παρουσιάζει δυσκολία επικοινωνίας όταν παίζει με άλλα παιδιά, αν αδυνατεί να στείλει τα επιθυμητά μηνύματα με σαφήνεια, σημαίνει πως ενδέχεται να εμφανίζει προβλήματα στο λόγο του. Η σύγκριση του με άλλα παιδιά της ηλικίας του μπορεί να βοηθήσει τους γονείς να εντοπίσουν πιθανή καθυστέρηση στην πρόοδο όλων των τομέων της γλωσσικής του ανάπτυξης.

Πότε πρέπει οι γονείς να συμβουλευτούν έναν ειδικό;

Καλό θα ήταν οι γονείς να μην διστάσουν να συμβουλευτούν έναν ειδικό αν:

ü  Το παιδί δυσκολεύεται να ξεκινήσει να μιλάει, «κολλάει» στον πρώτο ήχο μίας λέξης ή επαναλαμβάνει πολλές φορές την πρώτη συλλαβή μίας λέξης.

ü  Ξαφνικά και απότομα σταματήσει να μιλάει ή η ομιλία και ο λόγος του αντί να βελτιώνονται με την πάροδο του χρόνου, χειροτερεύουν.

ü  Το παιδί δεν κατανοεί πάντα αυτό που του λένε, δεν αντιδρά κατάλληλα στις οδηγίες που του δίνονται ή δεν ανταποκρίνεται στις προσπάθειες που κάνουν οι γονείς για να επικοινωνήσουν μαζί του.

ü  Μιλά «μωρουδίστικα» και άτομα που δεν βλέπουν συχνά το παιδί δυσκολεύονται να κατανοήσουν τα λεγόμενα του.

ü  Το λεξιλόγιο του παιδιού δεν κυμαίνεται στα αναμενόμενα επίπεδα για την ηλικία του και εμφανίζεται φτωχότερο από το λεξιλόγιο παιδιών της ίδια ηλικίας. 

ü  Το παιδί δεν δείχνει να επικοινωνεί με το περιβάλλον του και δεν αντιδρά σε ήχους.

ü  Η ομιλία του παιδιού ακούγεται σαν να παράγεται με τη μύτη.

ü  Πρόκειται για παιδί σχολικής ηλικίας και δεν λέει τα φωνήματα «ρ» και «σ».

ü  Οι παραγωγές του παιδιού αρκετές φορές δεν σχετίζονται καθόλου με τη συζήτηση ή με τις ερωτήσεις που του κάνουν οι γονείς.

ü  Το παιδί παρουσιάζει δυσκολίες  στο γραπτό λόγο, δηλαδή στην ανάγνωση και την γραφή.

ü  Το παιδί εμφανίζει δυσκολίες μνήμης, συγκέντρωσης ή/και υπερκινητικότητα.

ü  Η άρθρωση του παιδιού δεν είναι ακριβής και ορισμένες φορές ακούγεται σαν να «μασάει» τις λέξεις.

Η έγκαιρη παρέμβαση στην καθυστέρηση του λόγου ή διαταραχή, βοηθά το παιδί να αποφύγει τυχόν δευτερογενείς συνέπειες, όπως η μειωμένη κοινωνική δραστηριότητα, η χαμηλή αυτοεκτίμηση και σε παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας, μαθησιακές δυσκολίες που σχετίζονται με την εξέλιξη του λόγου τους. Οι γονείς λοιπόν, δεν θα πρέπει να διστάζουν να συμβουλευτούν τον ειδικό για οποιαδήποτε απορία ή/και ανησυχία παρουσιαστεί. Κανένα παιδί δεν είναι πολύ μικρό για βοηθηθεί. Σε περίπτωση προβλήματος η πρώιμη λογοθεραπευτική παρέμβαση είναι σημαντική. Αν πάλι το παιδί δεν εμφανίζει κάποια δυσκολία, το σίγουρο είναι ότι οι γονείς θα έχουν απαλλαγεί από τις ανησυχίες.